{"id":7089,"date":"2025-01-29T14:46:18","date_gmt":"2025-01-29T12:46:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rodriguezgallery.com\/?page_id=7089"},"modified":"2025-01-31T13:43:29","modified_gmt":"2025-01-31T11:43:29","slug":"polski-wystawa-doktorska-krzysztof-metel","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/rodriguezgallery.com\/pl\/polski-wystawa-doktorska-krzysztof-metel\/","title":{"rendered":"(English) Wystawa doktorska – Krzysztof M\u0119tel"},"content":{"rendered":"
<\/span>
\nKrzysztof M\u0119tel<\/strong>
\nMonta\u017c<\/em>
\nWystawa doktorska
\nMaj 2024<\/h6>\n
\n
Weronika Wronecka
\nMontuj\u0105c M\u0119tla[1]<\/span><\/h6>\n
Znam Krzysztofa M\u0119tla od kilku lat, a nasza znajomo\u015b\u0107 ma w znacznej mierze charakter monterski. M\u0119tel montuje wystawy w galeriach, a ja montuj\u0119 M\u0119tla w dyskursie: obserwuj\u0119 co robi i pisz\u0119, co mi przychodzi do g\u0142owy. G\u0142\u00f3wnie o sobie w \u015bwiecie, ale dzi\u0119ki temu, \u017ce j\u0119zyk jest plastyczny, Krzysztof i tak si\u0119 w tym odnajduje. W ten spos\u00f3b powstaje dwustronny obraz, w kt\u00f3rym oboje si\u0119 przegl\u0105damy \u2013 ja jako widz\u0105ca, on jako widziany. I to widziany jako kto\u015b, kto te\u017c co\u015b widzi \u2013 na przyk\u0142ad warto\u015b\u0107 rzeczy pomini\u0119tych. Czym s\u0105 jego prace, je\u015bli nie \u015bladem tego, \u017ce kto\u015b co\u015b kiedy\u015b zobaczy\u0142 i zarazem przeoczy\u0142? Ten drugi, negatywny moment, luka lub pomini\u0119cie, jest tutaj kluczowy. Od niego zaczyna si\u0119 monta\u017c, w tym monta\u017c samego spojrzenia. Co ma zasadnicze znaczenie, poniewa\u017c w spojrzeniu rezyduje to, co potocznie nazywamy rzeczywisto\u015bci\u0105. Ujm\u0119 to aforystycznie, a poni\u017cej rozwin\u0119: monta\u017c to stan \u015bwiata, kt\u00f3ry jest prze\u017cywany jako sytuacja zorganizowana na braku. Brak stanowi nap\u0119d bycia w montowaniu.<\/span><\/h6>\n
Wystawa Krzysztofa mia\u0142a si\u0119 pierwotnie nazywa\u0107 To, co ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142o, jest kluczem do rozwi\u0105zania problem\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zapisane w przysz\u0142o\u015bci. Dobrze, \u017ce si\u0119 tak nie nazywa, bo to niezno\u015bnie zdroworozs\u0105dkowe stanowisko, podczas gdy si\u0142a monta\u017cu zakrzywia nawet lini\u0119 czasu. Przesz\u0142o\u015b\u0107 w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie inna, poniewa\u017c to, co si\u0119 dopiero wydarzy, wp\u0142ynie w spos\u00f3b retroaktywny na to, co ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142o. Wykluczone obrazy stan\u0105 si\u0119 jeszcze pomnikiem wysi\u0142ku, kt\u00f3ry jest tak marny, \u017ce kto\u015b si\u0119 nim w ko\u0144cu zachwyci. Co mo\u017ce rozczuli\u0107 bardziej, ni\u017c krucho\u015b\u0107, ni\u017c to, co nie da\u0142o rady, w czym napotykamy \u2013 czy\u017c nie? \u2013 sw\u00f3j w\u0142asny portret?[2] W tym samym czasie przeterminowane pomniki p\u00f3jd\u0105 na przemia\u0142 i sko\u0144cz\u0105 jako lastryko w kawiarni, w kt\u00f3rej kolejne pokolenie artyst\u00f3w odkryje nad szybkim przelewem nowy dylemat tw\u00f3rczej emancypacji.<\/span><\/h6>\n
Praca M\u0119tla stanowi miniatur\u0119 tej dziejowej dialektyki. Jaki\u015b go\u015b\u0107 maluje obraz, ale nie dostrzega w nim tego, czego si\u0119 spodziewa\u0142. Obraz trafia w k\u0105t jako nieudany, po latach wpada na niego M\u0119tel. To, co dla autora by\u0142o antytez\u0105 dzie\u0142a, czym\u015b, co nie zas\u0142u\u017cy\u0142o na w\u0142asne miejsce w sztuce, dla M\u0119tla jest ni\u0105 bardziej, ni\u017c obiekt muzealny. Ten ostatni zawdzi\u0119cza sw\u00f3j status pierwszemu: wszystkiemu, co wykluczone i wybrakowane. Sztuka jest sztuk\u0105 dzi\u0119ki temu, co ni\u0105 nie jest lub jest niezupe\u0142nie. M\u0119tel t\u0119 negatywno\u015b\u0107, zwykle ukrywan\u0105 w piwnicy, wynosi do poziomu Rzeczy \u2013 z czego\u015b, co przez jaki\u015b czas by\u0142o niczym, tworzy co\u015b szczeg\u00f3lnego. Monta\u017c zachodzi tu jednocze\u015bnie na kilku planach. M\u0119tel wskrzesza niedosz\u0142e dzie\u0142a i tym samym powo\u0142uje do istnienia sztuk\u0119, kt\u00f3ra jego, jako artyst\u0119, utrzymuje przy \u017cyciu. Ja montuj\u0119 z tego sytuacj\u0119, wyst\u0119puj\u0105c na jej tle jako kto\u015b, kto rzekomo widzi i wie. P\u00f3\u017aniej przychodzi komisja, \u017ceby udzieli\u0107 nam konsekracji. My zawdzi\u0119czamy jej tytu\u0142 naukowy, a ona nam racj\u0119 bytu; wszyscy jeste\u015bmy wci\u0105gni\u0119ci w ontologiczny ping-pong.<\/span><\/h6>\n
Dlatego kiedy M\u0119tel m\u00f3wi mi o swojej sztuce, my\u015bl\u0119 o sobie. By\u0107 sob\u0105 to by\u0107 czym\u015b w budowie, przy kt\u00f3rej pozna\u0144skie remonty to pestka. W innym tek\u015bcie dla M\u0119tla pisa\u0142am, \u017ce podmiot to pustka plastyczna, kt\u00f3r\u0105 dla przyzwoito\u015bci ubiera si\u0119 w szat\u0119 fantazji[3]. Mia\u0142am przez to na my\u015bli, \u017ce cz\u0142owiek musi si\u0142\u0105 wyobra\u017ani wmontowa\u0107 si\u0119 w to, co poza jej zasi\u0119giem. Lub tak zmontowa\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, \u017ceby os\u0142oni\u0107 si\u0119 przed tym, co niezno\u015bnie realne. Po co? \u017beby odnale\u017a\u0107 si\u0119 w sytuacji, w kt\u00f3r\u0105 zostaje wrzucony, zanim zd\u0105\u017cy si\u0119 po\u0142apa\u0107. Sytuacja cz\u0119sto szwankuje na styku pokole\u0144, kiedy m\u0142odzi i silni nudz\u0105 si\u0119 oci\u0119\u017ca\u0142o\u015bci\u0105 starszych. Dlatego podstawow\u0105 form\u0105 bycia sob\u0105 jest demonta\u017c, czyli projekt rozwi\u0105zywania odziedziczonych problem\u00f3w[4], wbrew najlepszym intencjom przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Z tej perspektywy ca\u0142a kultura jest jak malarstwo M\u0119tla: jej oryginalno\u015b\u0107 polega na tw\u00f3rczym powt\u00f3rzeniu, iteracji funduj\u0105cych j\u0105 b\u0142\u0119d\u00f3w. Je\u015bli co\u015b by\u0142o w niej naprawd\u0119 bezprecedensowe, to jedynie jej pierwsze s\u0142owo[5]. Pierwsze zaj\u0105kni\u0119cie, kt\u00f3re powtarza si\u0119 w k\u00f3\u0142ko i za ka\u017cdym razem jest prze\u017cywane na nowo. To przecie\u017c nie s\u0105 nawet moje my\u015bli i chocia\u017c nie mam innych, drugiej takiej szuka\u0107 ze \u015bwiec\u0105.<\/span><\/h6>\n
Ca\u0142a sztuka polega na tym, \u017ceby tkwi\u0105ce w zjawiskach nic wzi\u0105\u0107 w rachub\u0119 jako co\u015b, czynnik dodatni. Ludzko\u015b\u0107 to pod\u015bwiadomie rozumie, dlatego p\u0105czki z dziurk\u0105 s\u0105 zawsze dro\u017csze od zwyczajnych. Wybrakowanie, przez kt\u00f3re niedosz\u0142e dzie\u0142a l\u0105duj\u0105 w piwnicy, a niedoszli arty\u015bci w polityce, jest zarazem polem manewru, przestrzeni\u0105, w kt\u00f3r\u0105 zawsze da si\u0119 jeszcze co\u015b wmontowa\u0107. Mo\u017cna to robi\u0107 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 i o to dok\u0142adnie chodzi. Nie bez powodu o sztuce m\u00f3wi si\u0119 od wiek\u00f3w w taki spos\u00f3b, \u017ceby w gruncie rzeczy nic o niej nie powiedzie\u0107. To w\u0142a\u015bnie mia\u0142am na my\u015bli, pisz\u0105c o sytuacji zorganizowanej na braku \u2013 luk\u0119, kt\u00f3r\u0105 wyobra\u017ania wytwarza po to, by nast\u0119pnie si\u0119 w ni\u0105 ze\u015blizgn\u0105\u0107 i pozosta\u0107 z niczym, kt\u00f3re jednak liczy si\u0119, jakby by\u0142o czym\u015b. To nam ostatecznie wychodzi na dobre, bo zbyt dobrze poznany, przedmiot powszednieje, czar pryska, a wraz z nim magiczny realizm[6]. Tymczasem sztuka ma si\u0119 nie\u017ale nawet po w\u0142asnym ko\u0144cu, og\u0142aszanym co najmniej kilkana\u015bcie razy. Sko\u0144czy\u0142a si\u0119, a jednak jest, mo\u017ce nawet powa\u017cniej ni\u017c dotychczas. Z M\u0119tlem jest ca\u0142kiem podobnie \u2013 to nawet nie jest malarstwo, a przecie\u017c nic nie jest nim bardziej.<\/span><\/h6>\n
\u00a0<\/span><\/h6>\n
---------------------------------------------------------------------------<\/span><\/h6>\n
[1] Tekst zosta\u0142 zmontowany na podstawie kilku wcze\u015bniejszych podej\u015b\u0107 do kwestii bycia w montowaniu, w tym komentarzy do wystaw Krzysztofa M\u0119tla, kt\u00f3ry deklaruje, \u017ce b\u0119dzie ze mn\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 do ko\u0144ca \u017cycia. Poszczeg\u00f3lne autocytaty oznaczam przypisami.
\n[2] Cz\u0142owiek zawstydzony, esej towarzysz\u0105cy wystawie Krzysztofa M\u0119tla Trup w szafie, galeria Szewska, Pozna\u0144 2022. Publikacja na platformie Kubaparis (An ashamed man) oraz w zinie Odwil\u017c (red. Wojciech Ulman, 2022).
\n[3] Amor facti, tekst prezentowany podczas wystawy Plastyczno\u015b\u0107, galeria Pani Domu feat. Inne Towarzystwo, Warszawa 2023.
\n[4] Wszystko jedno, rozprawa doktorska UAP, Pozna\u0144 2021.
\n[5] Cz\u0142owiek zawstydzony, 2022.
\n[6] Wszystko jedno. Poemat doktorski p\u00f3\u0142proz\u0105 w sze\u015bciu aktach, animacja rysunkowa, Pozna\u0144 2023.<\/span><\/h6>\n<\/div>\n
\u00a0<\/span><\/h6>\n
Wydarzenie dofinansowane z bud\u017cetu Miasta Poznania
\n<\/span><\/h6>\n<\/div><\/div><\/div>

<\/span><\/p>\n